Regenwater wordt regenbier

Het begon allemaal met een bierbrouwpakket voor thuis. Nu is het uitgegroeid tot een serieuze start-up met grote ambities. In plaats van problemen te zien, wordt er in oplossingen gedacht. ‘Neerslag klinkt zo negatief, laten we het regenwaarde noemen.’ De redactie spreekt met Arno van Herwijnen, één van de eigenaren van Rainbeer over hun ambities, de maatschappelijke impact van de innovatie en het winnen van de NENnovation Award 2019 in de categorie start-up.

‘Het begon allemaal met een project van de Hogeschool Amsterdam waar Joris, mijn compagnon bij Rainbeer, de vraag kreeg hoe burgers meer verleid kunnen worden om hun perceel of tuin klimaatadaptief te maken: tegels eruit, groen erin en een regenton om regen op te vangen. Het antwoord kwam toen hij thuis met een bierpakkket aan het brouwen was: kraanwater vervangen door regen’, vertelt Arno. De term ‘regenbier’ was geboren.

Regenwater als grondstof

Vier liter regenbier werd gebrouwen en natuurlijk geproefd. Regenwater als grondstof gebruiken, bleek een goede zet. Er werd een volgende stap gezet door een batch te maken van vijftig liter. Dit zorgde voor veel leuke reacties. ‘We waren dus niet de enigen die het een leuk idee vonden. We besloten naar brouwerij de Prael in Amsterdam te gaan en duizend liter te maken. Toen werd het echt serieus.’


‘Rainbeer is echt een voorvechter voor het gebruik van regenwater als grondstof. Het biertje is een middel in ons totale verhaal. Het biertje is een leuk en verbindend element, het zorgt voor ontspanning. Bier is een extraatje. Er wordt geadviseerd om anderhalve liter per dag te drinken, maar daar valt bier niet onder’, glimlacht de CEO. Rainbeer brouwt het bier niet zelf, maar levert de onderdelen aan de (lokale) brouwers om ervoor te zorgen dat het water wordt gefilterd. Iedere stad heeft zijn eigen bier, want het water wordt lokaal opgevangen. Een opvangunit, filterunit en watertestsysteem worden aan de brouwer geleverd.

‘Onze missie is om neerslag op te vangen, te filteren en te gebruiken als drinkwater. Dit kan bijdragen aan het opvangen van de piekbuien die steeds vaker voorkomen. We dragen dus bij aan de klimaatadaptatie.’

Heeft bier maatschappelijke impact?

Een van de voorwaarden om de NENnovation Award te winnen, is dat de innovatie een grote mate van maatschappelijke impact moet hebben. In hoeverre draagt een regenwaterbiertje bij aan de maatschappij? Arno legt uit: ‘In Nederland is de kwaliteit van drinkwater heel belangrijk. Het is daarbij ook betrouwbaar en goedkoop. In het Drinkwaterbesluit staan richtlijnen om de kwaliteit van drinkwater te borgen. Het water mag uit verschillende bronnen komen, maar regenwater wordt hier niet genoemd. Onze missie is om neerslag op te vangen, te filteren en te gebruiken als drinkwater. Dit kan bijdragen aan het opvangen van de piekbuien die steeds vaker voorkomen. We dragen dus bij aan de klimaatadaptatie.’

Regenwater opvangen, bewaren en filteren

Rainbeer gebruikt nu het regenwater voor bier, maar als regenwater als bron wordt gezien, kan het ook gebruikt worden voor bijvoorbeeld frisdrank. ‘Op het moment dat regenwater als bron wordt gebruikt, is het van groot belang dat er wordt gekeken naar de opvang van neerslag. Dat wil je behouden en op een later moment gebruiken. Via het dak valt het in de regenpijp. De regenpijp kan aangesloten worden op een groot bassin. In de tuin gaat dat natuurlijk niet, maar op bedrijfsterreinen vaak wel. Het riool wordt zo ook ontlast. Het riool is nu ingericht op langdurige en regelmatige regen. Door piekbuien wordt het maximale volume snel bereikt, waardoor er steeds kleine overstromingen ontstaan in de straten. Aan de andere kant luiden de waterbedrijven de noodklok als het gaat om droogte. In 2018 hebben we te maken gehad met weken droogte waardoor ook het oppervlaktewater vervuilde. Door regenwater écht te gebruiken voor dit soort issues, kan een groot probleem opgevangen worden.’

Nederlandse Technische Afspraak in ontwikkeling

Neerslag wordt beïnvloed door externe factoren. Denk daarbij aan luchtvervuiling. Dus om neerslag in drinkwater te veranderen, is er nog werk aan de winkel. ‘Drinkwater moet schoon zijn. Dus ook het water voor een biertje. Daar komt dan de voedselveiligheid om de hoek kijken. Niemand mag er ziek van worden, in het bijzonder mensen die gevoeliger zijn voor bepaalde stoffen, bijvoorbeeld baby’s en zwangere vrouwen. Hoewel die natuurlijk geen bier mogen,’ knipoogt van Herwijnen. Bij NEN is een traject gestart om een Nederlandse Technische Afspraak te maken die richtlijnen beschrijft om van regenwater, drinkwater te maken.


‘We willen met de hele keten (brouwers, filter leveranciers, installateurs, afnemers van bier, de banken, KWR, waterschappen, Royal HaskoningDHV en als het lukt de NVWA en RIVM) de drempel overgaan waar we tot nu toe nog niet overheen komen. Het probleem nu is dat regenwater niet geaccepteerd wordt als bron, dus moeten we kijken hoe we daar groen licht voor krijgen. Het begint met het proces: de opvang, het bewaren en het filteren van het water. Wat komt daar zoal bij kijken om het goed en efficiënt te doen? Daarna worden technieken vastgesteld. Welke technieken worden nu gebruikt voor opvang, bewaring en filtering van het regenwater? Daarna komt het waterkwaliteitsprogramma. Welke testmethoden worden nu gebruikt om het water te keuren? En hoe vaak doe je dat dan? Nu wordt het water gecontroleerd op de plek waar het water wordt ingepompt en wordt er op basis van samples bij mensen thuis gecheckt hoe de kwaliteit is. Hoe kan dat in de toekomst gedaan worden met regenwater? En welke externe factoren spelen daarin mee? Dat komt allemaal in de NTA,’ aldus Arno.

Arno van Herwijnen en Wietse Visser van Rainbeer

Winnaar van de NENnovation Award

Hij vervolgt dat de betrokkenheid van NEN belangrijk voor hen is, en dan met name de NENnovation Award: ‘De NENnovation heeft ons enorm geholpen. Het is heel fijn om erkenning te ontvangen van derden. Als start-up is het soms heel lastig om te weten bij wie je moet zijn voor bijvoorbeeld regel- en wetgeving. Overheden adviseren reactief. Een pro-actieve benadering zou ontzettend helpen. De secretaris van de normcommissie waar wij nu in zitten, Juliane Eykelhoff, kwam naar mij toe op een netwerkevent bij de Green Village in Delft. Dat heeft ervoor gezorgd dat we bij NEN terecht zijn gekomen en ons ook heeft gemotiveerd deel te nemen aan de NENnovation Award!’

De NENnovation Award werd uitgereikt tijdens de viering van World Standards Day op 11 oktober in de Fokker Terminal in Den Haag. Arno was aanwezig: ‘Daarbij besefte ik ook tijdens World Standards Day pas dat normen echt óveral te vinden zijn. Daarbij zijn de betrokkenen van normontwikkeling heel verschillend. Ik dacht altijd dat alleen de grote partijen meededen in dit soort trajecten, maar ook als start-up ben je welkom. Normen zijn vanzelfsprekend, onzichtbaar, maar onmisbaar. Net als water. Daarom moet daar meer aandacht voor komen.’