Intelligente transportsystemen zijn de toekomst

Interview met Hans Nobbe van de normcommissie ‘Intelligent Transport Systems'

Transportsystemen worden steeds slimmer en zelfstandiger. Denk maar aan de zelfrijdende auto of autonome treinen. Het is handig als de technische toepassingen in deze systemen gestandaardiseerd zijn, zo vindt voorzitter van de normcommissie ITS, Hans Nobbe.

Nederland loopt voorop wat betreft het ontwikkelen en toepassen van nieuwe inzichten bij ITS (Intelligent Transport Systems). Interoperabiliteit tussen ITS-systemen, zowel binnen als buiten onze landsgrenzen, wordt steeds belangrijker. Dit biedt mogelijkheden voor ontwikkelaars en fabrikanten van ITS-systemen, aangezien hierdoor een grotere markt ontstaat. Het is daarom voor Nederlandse partijen belangrijk om op de hoogte te zijn van de ontwikkelingen die plaatsvinden in Europa en op mondiaal niveau. Het kan zelfs essentieel zijn om inspraak te hebben op de afspraken die worden gemaakt over ITS-systemen en de vastlegging hiervan in normen. Via de normcommissie 'ITS' kunnen partijen invloed uitoefenen op nieuwe afspraken. Daarmee helpen ze niet alleen zichzelf, maar dragen ze ook een steentje bij aan de veiligheid en duurzaamheid voor intelligentie vervoerssystemen. Technologische ondersteuning en standaardisatie van mobiliteit. Dat is de kern van het begrip Intelligent Transport Systems (ITS). ‘Die twee gaan eigenlijk hand in hand. Als je ergens een technische ondersteuning voor hebt, is het handig als die ook gestandaardiseerd wordt zodat de toepassing overal hetzelfde werkt.’ Aan het woord is Hans Nobbe. Hij werkt bij de Rijkswaterstaat Centrale Informatievoorziening. Als strategisch adviseur houdt hij zich bezig met wat men noemt ‘smart mobility’, waar een speciaal team voor is opgericht. ‘We kijken vooral naar wat voor ontwikkelingen er nu en toekomstig gaan spelen en wat die voor invloed hebben op onze werkzaamheden als Rijkswaterstaat. Denk bijvoorbeeld aan een zelfrijdende auto. Wat betekent dat als die er komt? Maakt het iets uit voor ons werk? Moeten we daar al op inspringen bij bouwprojecten? Met dat soort vragen houden we ons bezig. Meer de maatschappelijke veiligheidskant dus.’

'Veiligheid is belangrijk binnen ITS. Maar er is meer. Denk aan technieken die het oplossen van verkeersopstoppingen bevorderen. Of bijvoorbeeld parkeerproblematiek. We zetten als normcommissie zoveel mogelijk in om al die zaken te standaardiseren.’

Breed werkveld

ITS is een breed begrip en er zijn veel partijen actief binnen het deelgebied, met allemaal hun eigen belangen, aldus Nobbe. Hij geeft enkele voorbeelden van wat er zoal onder valt. ‘In het algemeen geldt de term ITS vooral voor zaken op de weg en niet in de lucht of transport op het water. Het verzamelen van data over wegen bijvoorbeeld. Denk aan de locatie en betekenis van verkeersborden of de route van een weg en maximumsnelheden. Bedrijven als TomTom of Google gebruiken die data dan om navigatiesystemen te bouwen. Wij als Rijkswaterstaat leveren een deel van die data aan voor rijkswegen, maar gemeentes en provincies moeten data over hun wegen en verkeersborden aanleveren. Tot voor kort leverde iedere partij die data op zijn eigen manier aan. De één levert een mooie spreadsheet, de ander een velletje papier bij wijze van spreken. Dat proberen we nu te standaardiseren.’ ITS volgt eigenlijk de marktontwikkelingen, zegt Nobbe. ‘Als er op grote schaal zelfrijdende auto’s komen, worden er misschien andere eisen aan de belijning gesteld of moet de weg worden aangepast, bijvoorbeeld bij de invoegstroken. Of we onderzoeken welke ondersteunende technieken er in die auto’s toegepast kunnen worden.’ Veiligheid is belangrijk binnen ITS. ‘Maar er is meer. Denk aan technieken die het oplossen van congestieproblemen bevorderen. Of bijvoorbeeld parkeerproblematiek. We zetten als normcommissie zoveel mogelijk in om al die zaken te standaardiseren.’

Wiel uitvinden

Een actueel onderwerp binnen ITS is de vraag hoe een auto met de buitenwereld gaat communiceren. ‘Dat zal draadloos moeten, maar wat is de geschikte techniek die in heel Europa is uit te rollen en die zowel werkt in een vlak land als het onze, maar ook in een land met bergen? Die vraag raakt voor een deel onze commissie. Maar denk ook zoals gezegd aan standaardisatie op het gebied van parkeergarages en parkeerinformatie. Bijvoorbeeld het laten zien van hoeveel parkeerplekken er ergens nog zijn.’ Het wiel hoeft daarbij niet nog eens uitgevonden te worden, zegt Nobbe. ‘De standaarden over deze onderwerpen zullen voor een deel opgehangen worden aan al bestaande standaarden. Ze zijn een soort vertakking. Zo gebruiken we voor communicatie met de auto ook standaarden voor telefonie, 5G. Daar komt dan binnen de bestaande standaard een nieuw profiel voor. Dat heeft deels te maken met het feit dat wij in de normalisatie altijd een stap achter de markt aan lopen. De markt verzint iets en wij reageren daarop.’ Ook de vraag ‘wie betaalt?’ is binnen de commissie altijd actueel. ‘Omdat er zoveel verschillende partijen actief zijn binnen de commissie is het niet altijd duidelijk waar de rekening komt te liggen. Het is altijd een balans zoeken tussen veiligheid en de maatschappelijke kosten daarvan. Wie gaat de kosten voor meer veiligheid betalen; de overheid, de producent of de consument?’

'In de commissie heb je inzichten die anderen niet hebben.’

Hans Nobbe Voorzitter normcommissie 'Intelligent Transport Systems'

Normcommissie

Intelligent Transport Systems beperkt zich niet tot de landsgrenzen. Nobbe zit ook in Brussel en is daar betrokken bij nieuwe wet- en regelgeving. ‘Ook ben ik voorzitter van de normcommissie 'Intelligent Transport Systems'. Die houdt zich bezig met standaardisatie op dit gebied. Eén van de zaken waar we als commissie in het verleden mee bezig zijn geweest is e-call. Dat houdt in dat als je een auto-ongeluk krijgt, het voertuig zelf naar de alarmcentrale belt. Het klinkt simpel, maar je moet bedenken dat deze techniek in alle EU-landen moet werken. Dus het moet niet uitmaken of je naar de Portugese alarmcentrale belt of naar de Duitse. Zo’n contact moet automatisch goed gaan.’

Partijen die willen bijdragen zijn zeer welkom

Het participeren in de normcommissie 'ITS' heeft verschillende voordelen. ‘Je zit vooraan in de bus als het ware. Als je meeschrijft aan een norm, weet je waar het heen gaat. Je hebt dan niet alleen inzicht wat andere marktpartijen niet hebben, maar je kunt ook nog eens proberen de inhoud enigszins te sturen in een richting die voor jouw bedrijf aantrekkelijk is. Dat zal de ene keer beter lukken dan de andere, maar de mogelijkheid is er.’ Nobbe ziet graag dat er meer bedrijven actief worden binnen de commissie. ‘Dat ligt af en toe wat gevoelig, omdat men niet graag in de keuken laat kijken. Maar voor de balans in de commissie zou het mooi zijn als meer bedrijven zich melden.’

Ook meewerken aan normen voor Intelligent Transport Systems?

Wilt u ook invloed uitoefenen op toekomstige normen? Bijdragen aan de ontwikkelingen en meer inzicht krijgen in de richting waarin de markt voor ITS zich ontwikkelt? Praat dan mee in de NEN-normcommissie.