Het versterkende effect van normalisatie

In gesprek met Rik van Terwisga en Femke Aarts, directie NEN

De BV Nederland wil vooruit. Dat kan alleen als we onderling goede afspraken maken en bereid zijn kennis en kunde te delen om zo het gezamenlijk belang te dienen. NEN wil met de Normalisatieagenda alle stakeholders rondom de belangrijkste maatschappelijke vraagstukken aan tafel krijgen. Met een helder en ambitieus doel: consensus bereiken en forse stappen vooruitzetten. Normen zijn de sleutel naar internationale handel, veiligheid, betrouwbaarheid, efficiency, gezondheid en welzijn.

Waarom is normalisatie belangrijk?

Rik: 'De oplossingen voor hedendaagse uitdagingen vind je door werelden met elkaar te verbinden die voorheen veelal waren gescheiden. In Nederland zijn we nog vaak georganiseerd in kolommen, zuilen en lagen. Dat hielp prima in de tijd dat vraagstukken nog relatief klein en overzichtelijk waren. Maar dat is verleden tijd. Die lagen en schotten staan nu in de weg. Nieuwe verbindingen zijn nodig. Die maak je door te werken met meer begrip voor elkaars belangen, een eenduidige taal, dezelfde definities. Al die aansluitingen maak je via normalisatie.’

De wereld wordt steeds complexer. Wordt ook normalisatie steeds ingewikkelder?

Femke: ‘Vroeger concentreerden vraagstukken zich veelal tot specifieke onderwerpen in een bepaalde sector. Wij hebben in al die sectoren een netwerk van duizenden experts. De uitdagingen van vandaag de dag spelen op het gebied van energietransitie, mobiliteit, duurzaamheid en circulaire economie. Dat zijn overstijgende vraagstukken en vragen dus om verbinding tussen al die sectoren. Nederland heeft hoge ambities en wij gaan Nederland ondersteunen door partijen samen te brengen.’

Dat zijn grote thema’s. Hoe pak je normalisatie op zulke thema’s aan? Waar begin je?

Rik: ‘Onze stakeholders zijn Nederlandse bedrijven, organisaties en overheden. Zij hebben elkaar nodig en NEN kan deze stakeholders bij elkaar brengen. We vragen hen wat Nederland nu nodig heeft. Het organiseren en verzamelen van de antwoorden op die vraag, dat is de Normalisatieagenda.’

Hoe ziet de Normalisatieagenda eruit?

Femke: ‘De Normalisatieagenda beschrijft hoe NEN en normalisatie kunnen bijdragen aan de belangrijkste uitdagingen in en van Nederland en is gebaseerd op rondetafelgesprekken, onderzoek en interviews. Maar het is veel meer dan dat. De Normalisatieagenda is een proces en een beweging. Elke zoveel jaar willen we de vraag opnieuw stellen: wat heeft Nederland nodig? We willen laten zien hoeveel je kunt doen met normalisatie. Via de Normalisatieagenda willen we eerder aan tafel zitten, in een eerdere fase, als we het probleem nog aan het definiëren zijn. Hoe eerder we erbij zijn, hoe eerder normalisatie aan dat proces kan bijdragen. En hoe sneller de uitkomsten worden geïmplementeerd.’

De Normalisatieagenda telt vijf thema’s: Digitale Transformatie, Klimaat & Duurzaamheid, Leef- & Werkomgeving, Mobiliteit en Sleuteltechnologieën. Waarom die?

Rik: ‘Er bestaan tientallen toekomstagenda’s in Nederland. Je hebt een bouwagenda, klimaatagenda, circulaire agenda en meer. We hebben al die agenda’s doorgenomen en gekeken waar we mogelijkheden zien voor normalisatie. Deze hebben we geclusterd en dat heeft geleid tot die vijf thema’s. Binnen elk thema zoeken we via rondetafels uit voor welke deelgebieden wij echt relevant kunnen zijn. De thema’s zijn gekozen, omdat ze het meest impactvol zijn voor de Nederlandse economie.’

Femke: ‘Bij de totstandkoming van de Normalisatieagenda keken we waar werelden bij elkaar komen, die elkaar daarvoor nog niet zo goed kenden. Wij dragen het meest bij als verbinding een uitdaging is. De gezondheidszorg is daar een goed voorbeeld van, de gebouwde omgeving ook. Kijk maar eens hoeveel partijen in een stad bezig zijn met ruimtelijke ontwikkeling. Daar kunnen wij toegevoegde waarde bieden.’

'Binnen elk thema zoeken we via rondetafels uit voor welke deelgebieden wij echt relevant kunnen zijn. De thema’s zijn gekozen, omdat ze het meest impactvol zijn voor de Nederlandse economie.’

NEN is de initiator, maar jullie doen het toch niet alleen?

Rik: ‘Een brede vertegenwoordiging van stakeholders vanuit de Nederlandse maatschappij nam deel aan de verschillende rondetafels. Zij omarmen dit initiatief. Voorbeelden van de verhalen van deze stakeholders zijn terug te vinden in de video’s van Hans Byrnes, Vice President Product Integrity AholdDelhaize, Nico van Meeteren, directeur Top Sector Life Sciences & Health; hoogleraar Erasmus MC, Jeroen Fukken, Directeur Strategy & Innovation NS en Cathy van Beek, kwartiermaker Duurzame Zorg. Zij hebben deelgenomen aan de rondetafelgesprekken.’

NEN stelt dat ‘normalisatie grote impact heeft’. Wat kun je er concreet mee bereiken?

Rik: ‘In elke stad heeft de deelauto een parkeervergunning. Maar die geldt alleen voor die stad, niet voor de buurgemeente. Wat zou het mooi zijn als al die vergunningen van heel Nederland op elkaar aangesloten zijn. Via normalisatie kan dat. Dat is een voorbeeld van impact. Volgens één van de deelnemers aan de rondetafels kun je dan met 10% van het huidige aantal auto’s toe in Nederland.’

Femke: ‘In de gezondheidszorg zijn heel veel partijen die gegevens verzamelen en lokaal digitaal opslaan. De patiënt is daar niet bij gebaat. Als je bij verschillende artsen in meerdere ziekenhuizen onder behandeling staat, hobbel je vaak letterlijk met je dossier onder je arm van de een naar de ander. Dat leidt tot vermijdbare fouten en draagt niet bij aan optimale zorg en zorgbeleving. NEN gaat nu de diverse normen en standaarden op het gebied van digitalisering in de zorg bij elkaar brengen en zorgen dat ze onderling op elkaar aansluiten en kunnen worden toegepast.’

Richt NEN zich met de normen alleen op Nederland

Rik: ‘Normen hebben juist een heel duidelijk internationale component. Tot wel 90% van de normen hebben een internationale achtergrond. Normen vormen zo een toegangspoort naar Europa en de rest van de wereld.’

Femke: ‘Een goed voorbeeld is de hyperloop. Een Nederlands consortium is daarmee gestart. Ze kwamen in een vroeg stadium bij NEN terecht. Ze dachten al in een vroeg stadium: ‘Als onze technologie de norm wordt, krijgen wij toegang tot de wereldmarkt’. Dat is gelukt. Het Delftse consortium Hardt Hyperloop heeft het, samen met ons, voor elkaar gekregen dat er nu een Europese Commissie is voor hyperloop, waarin Nederland de leiding heeft. Als de hyperloop er straks is, sluit die dus zeker ook aan op de bestaande openbaar vervoersystemen die we in Nederland kennen. Niet toevallig staat er een hyperloop-testcentrum in Groningen; dat is immers een voorloper op het gebied van futuristische vervoersystemen.’

Rik: ‘De open Nederlandse economie is enorm gebaat bij handel. Normalisatie bevordert internationale handel. Als nieuwe producten of diensten die je wilt introduceren, aansluiten op bestaande ecosystemen en daarin meteen kunnen meedraaien, kun je gemakkelijker opschalen.’

We moeten het samen doen. Gaan we van concurrentie naar coöperatie?

Rik: ‘We moeten het beste van de twee werelden combineren. Alleen de overheid alles laten regelen, werkt niet. Alles door de markt laten bepalen evenmin. Normalisatie is een vorm van zelfregulering; dat je met alle betrokken partijen het gezamenlijke belang en het maatschappelijk belang probeert te vinden en daar afspraken over maakt.’

Kunnen de diverse stakeholders gemakkelijk samenwerken?

Femke: ‘Aan de rondetafels hebben we gezien dat er soms nog terughoudend wordt gereageerd. Bedrijven moeten data delen met concurrenten om hun dienstverlening te verbeteren. Technisch kan het allemaal, maar wie gaat als eerst zijn schat aan informatie afstaan? Jouw schat wordt weliswaar deel van een grotere schat, maar toch. Bedrijven zijn ook ongerust over de nieuwe spelers die er misschien wel met de buit vandoor willen gaan. Terwijl kennis en informatie delen juist in het grotere belang kan helpen om sneller nieuwe en betere producten en diensten te lanceren. Niet de techniek is in dat opzicht de belemmering, het is de terughoudendheid.’

Helpt de Normalisatieagenda ook bij het stimuleren van samenwerking?

Rik: ‘Zeker! Onze ambitie is dat wij een platform creëren waar die durf wél ontstaat. Als we over onze onzekerheid heen weten te stappen, dienen we een groter belang. Dat moeten we met z’n allen gaan inzien.’

NEN neemt in de rondetafels de rol van verbinder in. Waarom is dat zo belangrijk?

Femke: ‘Er is veel behoefte aan een onafhankelijke partij die helpt om tot verbinding te komen. Een netwerk te bieden. De partijen met wie wij spreken, kennen elkaar vaak wel. Wij nodigen hen aan tafel uit voor het maken van de benodigde afspraken.’

Waar staat de Normalisatieagenda over twee jaar?

Rik: In deze tijd van continue verandering is er een groeiende behoefte aan duidelijke en breed gedragen afspraken. Die afspraken kunnen we vastleggen in normen. We willen in de komende jaren in gesprek blijven met onze stakeholders om hun behoeften te peilen en de prioriteiten vast te stellen. Daar komen thema’s en uiteindelijk projecten uit voort, die we samen met hen oppakken. De Normalisatieagenda is geen statisch document, maar een beweging om de uitdagingen in Nederland gezamenlijk aan te pakken.

'Alleen de overheid alles laten regelen, werkt niet. Alles door de markt laten bepalen evenmin. Normalisatie is een vorm van zelfregulering; dat je met alle betrokken partijen het gezamenlijk en maatschappelijk belang probeert te vinden en daar afspraken over maakt.’
Rik van Terwisga, directeur NEN

Meewerken aan de ambities?

In de Normalisatieagenda zijn per thema hoofdonderwerpen benoemd die voortkomen uit interviews en rondetafelgesprekken met stakeholders die zich regelmatig mengen in het maatschappelijk debat. NEN wil ook in de komende jaren met bedrijven en organisaties verder werken aan de ambities van Nederland. Juist door deze partijen met elkaar verbinden en samen grote stappen voorwaarts zetten helpen we Nederland vooruit. Ook verder werken aan de ambities van Nederland en meepraten? Lees meer over de Normalisatieagenda en neem contact op met Maud Damme of Marc Ritter, e-mail normalisatieagenda@nen.nl.


Deel dit artikel