NORMEN EN OCTROOIEN


Van wie is hét idee?

Nederland behoort tot de top tien van innovatieve landen. In bijna iedere sector worden nieuwe producten, diensten of concepten gelanceerd. Soms lokaal, maar met regelmaat ook internationaal. Normen en octrooien vervullen veelal op de achtergrond een cruciale rol maar zijn daarmee niet automatisch onderdeel van de aanpak.

Het interview in dit artikel is afgenomen in het kader van de samenwerking tussen NEN en Octrooicentrum NL (onderdeel van RVO). NEN heeft de verbinding opgezocht om gezamenlijk het innovatief MKB beter te bedienen daar waar het kaders met betrekking tot normalisatie en octrooien betreft. Normalisatie kan ingezet worden als effectief middel om het vertrouwen in, en de acceptatie van, innovaties te vergroten. Octrooien beschermen uitvindingen van een technisch product of proces. Beide instrumenten bieden kaders en houvast die al tijdens het innovatieve ontwikkelproces ingezet kunnen worden om bij te dragen aan het succesvol op de markt brengen van innovaties.

Kees van den Bos, directeur Hukseflux

'We take measurement to the next level’, een ambitieuze missie die aansluit bij de gedreven en no-nonsense houding waarmee Kees van den Bos, directeur Hukseflux, zijn verhaal doet. Samen met Eric Hoeksema is hij 25 jaar geleden gestart met Hukseflux, een technologie gedreven organisatie die nationaal en internationaal bekend staat om sensoren en andere meetapparaten die o.a. ingezet worden voor efficientiemetingen van zonne-energie systemen.


Kees voert het algemeen management met een focus op sales. Hij bouwt de brug tussen markt en techniek. Hij legt uit dat zonne-energie een industrie aan het worden is. Wanneer er 20 miljoen geïnvesteerd wordt in een zonnepark, dan is het belangrijk om te weten hoe goed deze het doet. Hukseflux maakt zonnestralingsmeters die ingezet worden voor het meten van de efficiëntie van PV-installaties. De zon die binnenkomt wordt afgezet tegen de elektrische ouput. Dit meetproces moet continu van dag tot dag, van jaar tot jaar, doorgaan. Het is van belang voor investeerders om te weten wat de prestatie is van ‘hun’ zonnepark. Deze behoefte vanuit de markt heeft geleid tot de ontwikkeling van de norm NEN-EN-IEC 61724-1:2017 ‘Photovoltaic (PV) system performance - Part 1: Monitoring’ die eisen stelt aan de uitrusting en methodes. Dit voorbeeld geeft goed weer hoe een norm de industrie vormgeeft.


Hukseflux neemt ook deel in de nationale normcommissie ’zonne-energiesystemen’ die vanuit Nederland input levert aan ISO-normen over classificatie van instrumenten. Kees vertelt dat ze eigenlijk net te laat waren; de norm was al in een ver stadium van ontwikkeling en er kon alleen nog informeel commentaar geleverd worden. Het was de aanleiding om lid te worden van de normcommissie om dit in de toekomst voor te zijn. Vanuit de normcommissie worden ze afgevaardigd naar de internationale ISO-werkgroep om daar mee te schrijven aan bovengenoemde normenserie. ’We willen binnen ons marktsegment bij de top horen. In de praktijk lopen normen vooruit op dingen, dat is één van de motivaties om betrokken te zijn bij normalisatie. Normen creëeren markten. Daarnaast werkt het ook positief voor de beeldvorming naar buiten toe. Verder is het waardevol dat we toegang krijgen tot de plek waar experts van over de hele wereld samenkomen.’


Kees legt uit dat het lastig is om alle externe factoren die van invloed zijn op het werk van Hukseflux in kaart te brengen. Er zijn zoveel terreinen waar nieuwe ontwikkelingen plaatsvinden; (Europese) wet- en regelgeving, CE-markering, technische normen etc. Het is lastig om hier op te anticiperen. De Hukseflux strategie is deels gestoeld op focus, alleen thermische metingen, en dan slechts op een paar gebieden zoals zonnestraling. Door deze focus kan doorgebouwd worden op bestaande producten en markten, en ook het octrooi- en normenlandschap dat hieraan gekoppeld wordt steeds bekender.

'In een maatschappij waar veel in beweging is, komt automatisch meer behoefte aan houvast. Kees ziet daarmee het belang van normalisatie groeien. Hij spoort andere ondernemers dan ook aan om hier ook oog voor te hebben.'

Strategische waarde normen en octrooien

Zowel voor het vaststellen van normen als octrooien geldt dat het een einde maakt aan de discussie rondom (de toepassing van) een nieuwe techniek, dit komt de efficientie van ons werk ten goede. ’Om internationaal ons product te kunnen verkopen, moeten we aan de ‘spelregels’ voldoen. 95% van de producten die wij verkopen wordt geëxporteerd. Het is voor ons dus cruciaal dat producten aansluiten op de ‘systeemwereld’ bestaande uit o.a. wet- en regelgeving, normen, (markt)standaarden, en octrooien’.


Op de vraag welke rol octrooien spelen in de strategie van Hukseflux antwoord Kees: 'Tot nu toe zijn onze octrooiaanvragen ad-hoc ontstaan. We zien echter wel de toegevoegde waarde van het voeren van een actief octrooibeleid en hebben één belangrijk octrooi en één in aanvraag waarvan wij veel verwachten. Het is een manier om de waarde van het bedrijf te verhogen. Met name richting externe kopers en investeerders. Daarnaast werkt het als ‘afschrikmechanisme’, en biedt daarmee een mate van bescherming’.

Innovatie = behoefte aan houvast

In een maatschappij waar veel in beweging/vernieuwing is, komt automatisch meer behoefte aan houvast. Kees ziet daarmee het belang van normalisatie groeien. Hij spoort andere ondernemers dan ook aan om hier ook oog voor te hebben. Tegelijkertijd spreekt hij zijn twijfels uit over de houdbaarheid van de huidige formele normalisatiestructuur. Deze kaders sluiten in zijn ervaring soms niet goed aan op de dyanmiek en vraag vanuit de (innovatieve) markt.

NEN en innovatie

Vanuit NEN zijn we ons zeer bewust van dit laatste. Het was aanleiding voor het aanstellen van een Kwartiermaker Innovatie, en een Innovatie Lab die de innovatiestrategie van NEN vorm gaat geven voor de lange termijn. Het vergroten van de waarde van normen voor klanten staat hierin centraal. Tegelijkertijd heeft NEN een innovatiemakelaar in het leven geroepen, specifiek voor het MKB. Door in een vroeg stadium na te denken over de wijze waarop normen een rol spelen óf kunnen spelen worden belemmeringen uit de weg genomen. De Innovatiemakelaar denkt graag mee over mogelijke oplossingsrichtingen, stel nu uw vraag via www.nen.nl/innovatiemakelaar.


Meer informatie

Verlopen uw octrooiaanvragen ad-hoc of heeft u juist een actief octrooibeleid, zoals Hukseflux voorstelt? Een octrooi is geen doel op zichzelf, maar een middel om uw bedrijfsdoelen te bereiken en te profiteren van uw investeringen. Want pas als er waarde gecreëerd wordt, is investeren in een octrooi zinvol. Ook is het belangrijk om octrooien op een juiste manier te integreren met uw bedrijfsstrategie of businessplan. Meer weten? Het Octrooicentrum Nederland licht dit verder toe in de workshop ‘Intellectueel Eigendom strategie voor mkb’ via www.rvo.nl/octrooiagenda.