In één oogopslag duidelijkheid met eenduidige verkeersborden

Verkeersborden zijn er om veilig deel te kunnen nemen in het verkeer. Deze borden zijn herkenbaar waardoor iedereen weet wat er met een bord wordt bedoeld. Dit is niet vanzelfsprekend. Er is een normcommissie ‘Verkeerstekens’ die zich bezighoudt met de ontwikkelingen op het gebied van verkeersborden. De voorzitter van deze normcommissie, Hillie Talens, gaat in gesprek met de redactie over duurzame verkeersborden, de nieuwe norm en intelligente auto’s.

Hillie Talens is verkeerskundig projectleider bij CROW; het kennisplatform voor infrastructuur, verkeer en vervoer en openbare ruimte. Hillie werkt al bijna dertig jaar bij CROW en heeft in al die jaren veel te maken gehad met normen en richtlijnen in het wegverkeer.

Wat verstaan we onder verkeerstekens?

Eigenlijk alles wat het rijdende verkeer regelt en niet vanzelfsprekend uit de infrastructuur blijkt. Je komt ze tegen langs en boven de weg. Daarom leer je bijvoorbeeld ook tijdens het praktijkexamen van het rijexamen deze borden uit je hoofd. Ze zorgen voor herkenbaarheid, zodat je niet verward raakt als je aan het verkeer deelneemt. Je moet snel kunnen begrijpen wat je moet doen in het verkeer als je deze borden tegenkomt! En vaak ook nog vlug kunnen reageren. Borden voor bijvoorbeeld een parkeerverbod behoren tot verkeersborden. Dit bord is altijd even groot en heeft dezelfde kleur en vorm. En daar houden we ons mee bezig in de normcommissie. Maar met nog veel meer hoor!

Waar houden jullie je dan nog meer mee bezig?

Bijvoorbeeld met nieuwe circulaire en duurzame grondstoffen voor toekomstige verkeersborden, maar ook met straatnaamborden. Die veranderen nog weleens. Een gemeente wil dat de straatnaamborden passen bij de huisstijl van de stad of het dorp. Duurzame grondstoffen komen we steeds vaker tegen. Het is voor de acceptatie van een innovatie van belang dat we allemaal proactief bezig zijn met circulariteit en duurzaamheid. Dus moeten we hierbij ook kijken naar verkeersborden. De toegepaste grondstoffen voor innovatieve verkeersborden moeten wel veilig zijn en niet bij de eerste regenbui uit elkaar vallen. Bij de ontwikkeling van nieuwe verkeersborden is het van belang dat deze voldoen aan de eisen die gesteld worden aan een verkeersbord. Momenteel wordt door marktpartijen hard gewerkt aan de verkeersborden transitie van vandaag en morgen. Het assortiment verkeersborden dat momenteel in alternatieve grondstoffen verkrijgbaar is, wordt geproduceerd uit bijvoorbeeld bio-composiet, bamboe, suikerriet, gerecycled kunststof of rijstvlies. Waar de alternatieve verkeersborden aan moeten voldoen, staat nu nog niet in de norm omschreven. Vanuit de normcommissie onderzoeken we of de norm m.b.t. alternatieve grondstoffen aangepast moet worden. Voordat we dat kunnen doen, moet er worden gedefinieerd aan welke kwaliteitseisen een grondstof-onafhankelijk verkeersbord moet voldoen.

'Het assortiment verkeersborden dat momenteel in alternatieve grondstoffen verkrijgbaar is, wordt geproduceerd uit bijvoorbeeld bio-composiet, bamboe, suikerriet, gerecycled kunststof of rijstvlies. Waar de alternatieve verkeersborden aan moeten voldoen, staat nu nog niet in de norm omschreven.'

Hoe gaan jullie om met innovaties in de normcommissie?

De huidige norm voor verkeersborden is opgesteld voor aluminium plaatmateriaal. Innovaties gaan niet over één nacht ijs. Om verkeersborden materiaal onafhankelijk te maken en duurzame innovaties te kunnen ondersteunen kijken we zorgvuldig naar het Programma van Eisen (PvE) voor verkeersborden, voordat we de norm aanpassen. Veel technische specificaties zijn al op Europees niveau geregeld. Daar moeten verkeersborden ook in Nederland aan voldoen. Een voorbeeld hiervan is reflectiewaarden. Op welke manier toets je of zo’n bord aan de kwaliteitseisen voldoet en weggebruikers niet worden verblind door het bord, maar ook dat het onder alle zicht- en lichtomstandigheden goed herkenbaar is? Ieder nieuw verkeersbord, moet ongeacht het gekozen dragermateriaal voldoen aan de Europese normeringen voor reflecterend materiaal. Als een nieuw verkeersbord hieraan voldoet, dan wordt dit geaccepteerd.

Leiden dit soort wijzigingen tot een geheel nieuwe norm of komt er een inlegvel?

Een inlegvel kan, maar meestal kijken we naar een wijziging in de norm. We zijn op dit moment bezig met een wijziging en dan kan een toevoeging van een materiaalonafhankelijk verkeersbord heel mooi worden meegenomen. Het elke vijf jaar aanpassen van de norm hoeft innovatie niet in de weg te staan, omdat we nu heel specifiek kijken naar een generiek Programma van Eisen voor verkeersborden. De partijen die de openbare wegen beheren moet je ook niet telkens voor nieuwe feiten stellen en ze moeten de tijd hebben om zaken aan te passen.

We zien steeds vaker elektrische en/of intelligente auto’s in het straatbeeld. Deze auto’s herkennen (in de toekomst) ook verkeersborden. Moeten jullie daar rekening mee houden?

Zeker! In het kader van het terugdringen van de CO2-uitstoot is het de bedoeling dat er steeds meer elektrische en/of intelligente auto’s de weg op gaan. Een dergelijke auto herkent de verkeersborden en dan met name snelheidslimieten en laat de betekenis van het verkeersbord zien in de auto. Hoe dit wordt getoond en hoe de auto daarop reageert, is afhankelijk van het model auto. Maar je ziet vaak een signaal op het display. Sommige autofabrikanten kiezen ervoor om bijvoorbeeld weerstand op het gaspedaal in te bouwen. Dat betekent dat als je 100 km/u rijdt op de autosnelweg en op een provinciale weg terechtkomt, het gaspedaal meer weerstand biedt wanneer he verder wordt ingedrukt dan 80 km/u. Dit maakt het verkeer nog veiliger.

Maar verkeersborden zijn in elk land anders. Hoe wordt dit dan geregeld?

In Nederland volgen wij het Verdrag van Wenen inzake verkeerstekens (Convention on Road Signs and Signals) en de Europese richtlijnen op dit gebied. Echter op sommige punten wordt hiervan afgeweken. Wij, als Nederland, geven door welke verkeersborden worden gehanteerd voor snelheidslimieten en welke maximum snelheid daar dan bij hoort. Dit doet iedereen in Europa. Een autofabrikant kan in een nieuwe auto een programma installeren dat herkent in welk land de auto rijdt. Dat zorgt ervoor dat de auto altijd de verkeersborden herkent, of je nu in Nederland of elders in Europa rijdt.

De normcommissie is bezig met een herziening. Wie moet daarmee aan de slag?

Iedere wegbeheerder zal in het kader van de duurzame transitie aluminium – alternatieve grondstoffen keuzes moeten maken over toekomstig beheer en areaalonderhoud. Los van de nieuw toe te passen dragermateriaalgrondstoffen zullen er nieuwe uitingen voor bijvoorbeeld parkeren van elektrische voertuigen aan de nieuwe norm worden toegevoegd. De nieuwe norm wordt na publicatie integraal voor alle betrokken partijen leidend. Blijf goed op de borden letten, dan zorgen we er samen voor dat we het veilig houden in het verkeer!

Meer informatie

Voor meer informatie, neem contact op met Annemarie Stap, secretaris van de normcommissie Verkeerstekens, e-mail mb@nen.nl.