Machinerichtlijn wordt toekomstbestendig gemaakt

Een belangrijk onderwerp op de agenda van de Europese Commissie en van NEN is het toekomstbestendig maken van de Machinerichtlijn. De nieuwe conceptteksten worden het komende halfjaar besproken in diverse Europese en landelijke overheden. Na goedkeuring is de nieuwe verordening voor machineproducten een feit. Wat zijn de gevolgen van deze nieuwe verordening, welke rol speelt NEN hierin en waar kunnen betrokkenen aan bijdragen?

De Machinerichtlijn, in Nederland geïmplementeerd in de Warenwet, stamt uit 2006. Het is de hoogste tijd voor een modernisering. De richtlijn wordt aangepast naar een verordening, zodat in alle lidstaten van de Europese Unie straks dezelfde wettelijke eisen van kracht zijn. De verordening voor machineproducten wordt dan voor alle gebruikers binnen de Europese Unie gelijk. Omdat een verordening dezelfde uitwerking heeft als een wet, wordt het voorstel voorgelegd aan de Nederlandse Tweede Kamer ter besluitvorming. Als alle Europese lidstaten instemmen, moet iedereen aan de slag met de nieuwe verordening. Omdat niet iedereen meteen al zijn machines kan aanpassen, geldt voor deze wet overigens een overgangstermijn van een aantal jaren.

Deze zomer publiceert NEN samen met externe partijen een vergelijkingsdocument. Hiermee worden alle verschillen tussen de oude Machinerichtlijn en de nieuwe verordening op een overzichtelijke manier weergegeven. Een belangrijk hulpmiddel waarmee gebruikers zich kunnen voorbereiden op de veranderingen.

Nieuwe technologieën

In de verordening wordt rekening gehouden met nieuwe technologieën. Er worden eisen geformuleerd aan besturingssystemen en veiligheidscomponenten die gebruikmaken van software en kunstmatige intelligentie. Ook is er aandacht voor cyber security/safety, een risico waar we niet omheen kunnen en dat we kunnen verkleinen door goede regels en werkbare onderliggende normen.

Structuur, definities en rollen

De structuur van de oude richtlijn wordt aangepast aan die van andere productrichtlijnen waar betrokkenen mee te maken kunnen hebben. Denk aan de richtlijnen voor ATEX en Drukapparatuur/PED. Omdat een machine vaak aan meerdere richtlijnen moet voldoen, zal het veel tijd besparen als alle richtlijnen consistent zijn en op dezelfde manier opgebouwd. De verordening voor machineproducten valt dan onder het New Legislative Framework, het wettelijke kader van een grote set richtlijnen en verordeningen die in Europa gelden voor het vrije handelsverkeer van goederen.

In de oude richtlijn waren regelmatig discussies over definities. Daarom worden onder meer de rollen van fabrikant, importeur en distributeur duidelijker omschreven. Als er ingrijpende aanpassingen gedaan moeten worden, verandert de rol van de fabrikant.

Gevaarlijke en hoog-risico machines

Er komen scherpere eisen voor gevaarlijke machines. Nieuw is dat de lijst met gevaarlijke/hoog-risico machines door de Europese Commissie kan worden aangepast. Dat heeft gevolgen voor zowel fabrikanten als conformiteitbeoordelingsinstanties/Notified Bodies (NoBo). Fabrikanten moeten zich bewust zijn indien een machine toegevoegd wordt aan de lijst deze alsnog getoetst moeten worden door een NoBo. NoBo’s en inspectiediensten moeten vertrouwd raken met nieuwe software en kunstmatige intelligentie.

Maatschappelijke thema’s

De aanpassingen raken algemene maatschappelijke thema’s als duurzaamheid en een veilige en gezonde werkplek. Het doel wordt om documenten voortaan digitaal aan te leveren, wat een berg papieren kan voorkomen. En er komt een aanscherping van essentiële veiligheids- en gezondheidseisen voor de gebruikers. Denk aan bescherming tegen geluid, trillingen, schokabsorpties en gevaarlijke stoffen.

Notified Bodies en inspectiediensten

De aanpassingen hebben ook gevolgen voor de Notified Body’s en inspectiediensten. Beide organisaties toetsen of de machines veilig zijn en aan de verordening voldoen. Ze moeten er binnen afzienbare tijd voor zorgen dat ze hun werk goed kunnen uitvoeren. Om dit voor elkaar te krijgen, moeten ze kennis opbouwen zodat ze kunnen omgaan met de nieuwe eisen en nieuwe technologieën. Net als voor ontwerpers en fabrikanten van machines, zijn ook voor deze instanties normen van grote waarde. Ook met de nieuwe verordening voor machineproducten zal het bestaande systeem van geharmoniseerde normen blijven en worden gebruikt. In geharmoniseerde normen is de stand der techniek op een hanteerbare wijze vastgelegd.

De rol van NEN bij de verordening machineproducten

De verordening voor machineproducten is een initiatief van de Europese Commissie. Nederland wordt voor dit onderwerp vertegenwoordigd door het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. NEN vervult een belangrijke brugfunctie tussen overheid en de markt. NEN heeft een groot netwerk binnen de doelgroep en heeft zich in de jaren bewezen als neutrale partij die verbinding legt tussen verschillende groepen. Via NEN kan het ministerie betrokkenen in vroeg stadium informeren over aanpassingen in de wet. Maar vooral met hen in gesprek gaan en luisteren naar wat er leeft in de Nederlandse markt. Daarom vroeg het ministerie twee jaar geleden of NEN in de markt wilde inventariseren wat men vond van de huidige machinerichtlijn. Resultaten van deze inventarisatie zijn verwerkt in de nieuwe verordening. Ook tijdens het komende besluitvormingsproces in Europa, vervult NEN de rol van tussenpersoon. Voor de vergaderingen in Brussel, als de Europese commissie de nieuwe verordening bespreekt, helpt NEN bij het toetsen in de markt hoe betrokkenen over de onderwerpen denken. De Nederlandse vertegenwoordiging kan dan met input van de markt, goed beslagen ten ijs komen.

Doe mee aan normontwikkeling

Aan de huidige Machinerichtlijn zijn zo’n 800 geharmoniseerde normen verbonden. Dit zijn normen die een vermoeden van overeenstemming met de wet aangeven. Werken met geharmoniseerde normen is daarom een grote steun voor u als u aan de wet wilt voldoen. NEN heeft een belangrijke rol in het in stand houden en verbeteren van een groot pakket normen die onze klanten gebruiken. Dat is onze core business. Dus is er werk aan de winkel, om bestaande normen aan te passen, maar ook om, onder andere voor de nieuwe technologische eisen, nieuwe normen te ontwikkelen. Daar hebben we de hulp bij nodig van experts! De normen worden immers niet door NEN ontwikkeld, maar door de markt.

Ideeën over bestaande normen? Of om een nieuwe norm te ontwikkelen? Lid worden van het Platform Industrie en Veiligheid, of deelnemen aan een van de normcommissies?

Neem dan contact op met een van de collega’s van NEN door een e-mail te sturen naar iv@nen.nl.

NEN Connect

Een gevolg van de verordening voor machineproducten is dat er heel wat zal veranderen in de ruim 800 onderliggende normen. Automatisch toegang tot de meest actuele versie, inclusief alle correcties, aanvullingen en ingetrokken versies? En kunnen delen met collega's zonder er rekening gehouden hoeft te worden met copyrights? Overweeg dan een abonnement op NEN Connect.