Het nut van octrooien en normen voor ondernemers

Octrooicentrum Nederland, onderdeel van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO), verleent Rijksoctrooien en valideert Europese octrooien voor de Nederlandse markt. Maar Octrooicentrum Nederland doet meer voor ondernemers. Octrooiadviseurs geven voorlichting over intellectueel eigendom (daaronder octrooien in het bijzonder) en over relevante informatie die uit octrooidatabanken kan worden gehaald.

NEN werkt samen met Octrooicentrum Nederland om het technisch innovatieve mkb verder op weg te helpen. Daartoe spraken zij onderling af om klanten over en weer naar elkaar door te verwijzen. Op die manier ontstaat er in wezen één virtueel loket voor het technisch innovatieve mkb. De redactie spreekt de directeur van Octrooicentrum Nederland, Derk-Jan de Groot, over de samenwerking met NEN en de doelstellingen van Octrooicentrum Nederland voor de toekomst.

Octrooicentrum Nederland richt zich op het verder helpen van Nederlandse ondernemers door het verlenen van (informatie over) octrooien. Waarom zijn octrooien een waardevol instrument voor ondernemers, en welke doelstellingen hanteert Octrooicentrum Nederland om deze doelgroep zo goed mogelijk te bedienen?

Octrooicentrum Nederland is de octrooiverlener voor de Nederlandse markt. Dat gaat om Nederlandse octrooien, maar ook Europese octrooien die in Nederland geldig worden gemaakt voor de Nederlandse markt. De octrooihouder kan anderen verbieden om zijn uitvinding bedrijfsmatig te gebruiken zonder zijn toestemming (bijvoorbeeld via een licentieovereenkomst). De octrooibescherming van de kennis van de uitvinding geeft de mogelijkheid om producten exclusief zelf op de markt te brengen. Op die manier kun je het ontwikkeltraject terugverdienen. Vanuit de overheid staat daar in het algemeen (economisch) belang tegenover dat de uitvinding na achttien maanden wordt gepubliceerd en openbaar wordt. Dat is in het algemeen belang, want iemand anders kan weer op de uitvinding voortborduren. Ook wordt zo voorkomen dat mensen die met een vergelijkbare uitvinding bezig zijn, het wiel opnieuw moeten uitvinden en zo onnodig kosten zouden maken.

Bedoeling is dat het octrooisysteem een vliegwiel is voor verdere technische en economische ontwikkeling. Daartoe verschaft Octrooicentrum Nederland ook informatie over het octrooisysteem. En dus ook informatie over de markt. Je kunt uit het octrooiregister en uit octrooidatabanken opmaken wat er al bestaat, waarop octrooien zijn verleend en welke technische kennis op die manier al beschikbaar is. Dat is een enorme bron van informatie. Dat is een beetje hetzelfde principe als bij normen: ook daar ligt veel kennis in opgeslagen. Alleen kom je bij NEN ook om te zien welke normen al beschikbaar zijn om toe te passen. Vanuit Octrooicentrum Nederland willen we steeds meer in een positie komen om ondernemers te helpen in alle fases van hun ontwikkeling. Daarbij is het van belang dat we aandacht geven aan de samenwerkingsafspraak met NEN om gecombineerd ondernemers te informeren over wat voor hen van belang is.

Er is een permanente doelstelling om op de Nederlandse markt de Nederlandse aanvrager, de ondernemer, zoveel mogelijk te bedienen. Het toverwoord daarvoor is laagdrempeligheid. Je kunt ook voor een Europees octrooi naar het Europees Octrooibureau, en dat is dan heel begrijpelijk voor wie daar belang bij heeft, maar daar worden kleinere ondernemers direct geconfronteerd met langere en ingewikkelde procedures, hogere kosten en een andere werktaal. Voor het mkb zijn dat belemmeringen. We willen juist voor onze klanten, het technisch innovatieve mkb, hét loket zijn dat laagdrempelig en makkelijk te benaderen is.

Binnen het wettelijke octrooisysteem vertaalt de laagdrempeligheid zich bij de octrooiaanvraag in een heel lage fee. De jaarlijkse instandhouding van een octrooi (over een maximum looptijd van twintig jaar) vraagt daarentegen een oplopende fee. Dat is opnieuw een aspect van algemeen belang: met zo’n steeds hogere fee voor instandhouding van je octrooi dwing je de octrooihouder na te denken over zijn belang bij dat octrooi en (als dat belang niet meer bestaat) dat octrooi (en de daarmee gemoeide kennis) volledig vrij te geven.

De voorlichtingsafdeling van Octrooicentrum Nederland richt zich met name op het technisch innovatieve mkb, een sector waarin ontwikkelingen razendsnel gaan. Daarnaast werken jullie aan de vernieuwing van de Rijksoctrooiwet, om deze beter af te stemmen op de wensen van het mkb. Hoe past Octrooicentrum Nederland zijn dienstverlening hier zo goed mogelijk op aan, bijvoorbeeld met versnelde procedures? En welke rol spelen de octrooiadviseurs hierin?

We kijken voortdurend naar mogelijkheden om onze klanten beter van dienst te zijn. Momenteel zijn enkele heel belangrijke aanpassingen in discussie. Dat zorgt voor een een wijziging van de Rijksoctrooiwet. Daarover overleggen we met stakeholders, daaronder het mkb en hun adviseurs (in het bijzonder octrooigemachtigden). Daarnaast willen we als onderdeel van onze communicatieplannen een meer en meer adviserende rol vervullen. We willen binnen een bepaalde bandbreedte goede informatie en adviezen geven. Heel succesvol nu al is de IP Smart Scan. We lichten intellectueel eigendom-portfolio’s door van ondernemers en geven daar advies over. Die adviezen gaan niet alleen over (al dan niet wenselijke) octrooirechtelijke bescherming maar ook over merkrechtbescherming of over het behouden van een bedrijfsgeheim. Belangrijk is ook dat we onze dienstverlening in de regio verder gaan uitbreiden. Met onze buitendienstmedewerkers zijn we dichter bij de (potentiële) klant en kunnen we hun door het hele land helpen bij hun kennisvraag. Dat is óók nuttig omdat er zo een wisselwerking ontstaat. Je kunt beter adviseren, maar je hoort ook meer terug. Dan kunnen we sneller inspelen op behoeftes.

Belangrijk is dat wij inmiddels steeds meer en intensiever gebruikmaken van social media. We komen zo dichter bij de klant, zijn zichtbaarder en komen direct in contact. Dat sluit aan bij de aftersales die we hebben geïntroduceerd. We kijken hoe de klant zich ontwikkelt, wat de opvolgende behoeftes zijn en hoe we daarbij kunnen helpen. Als laatste willen we meer samenwerken met relevante partijen. Door samen te werken met regionale ontwikkelingsmaatschappijen, met de Kamer van Koophandel, het Benelux-Bureau voor de Intellectuele Eigendom en niet te vergeten NEN kunnen we de klant beter bedienen! Voor het leveren van goede zorg zijn ziekenhuizen steeds meer afhankelijk van het goed functioneren van de ICT. ’Al zeker vijftien jaar wordt ICT steeds relevanter en raken datasystemen steeds meer verbonden. Daar hoort een volwassenheid bij qua informatiebeveiliging,’ constateert Jansen. Om zijn punt te benadrukken, maakt hij een vergelijking met de informatiebeveiliging bij banken. ’De overheid beschouwt het betalingsverkeer als vitale infrastructuur. De banken handelen daarnaar. Die zien ISO 27001, de internationale norm voor informatiebeveiliging (die als basis geldt voor NEN 7510) als een uitgangsdocument voor het meest basale beveiligingsniveau.’

'Ziekenhuizen moeten zich aan NEN 7510 houden, maar de mate van bewustzijn van de afhankelijkheid van ICT-systemen is kennelijk heel verschillend, concludeert de Onderzoeksraad’, vertelt Golyardi. ’Certificatie is niet verplicht en ziekenhuizen hebben daardoor veel speelruimte om te bepalen hoe de implementatie van het wettelijk verplichte managementsysteem voor informatiebeveiliging plaatsvindt. Alle ziekenhuizen geven aan te voldoen aan de NEN 7510 norm, maar lang niet alle ziekenhuizen zijn gecertificeerd. Wat NEN betreft is certificatie een logische laatste stap om de implementatie van informatiebeveiliging op de juiste wijze in een organisatie te borgen.’

Op welke punten kunnen Octrooicentrum Nederland en NEN elkaar het meest versterken volgens u? En hoe helpt dit het innovatieve mkb sneller vooruit?

Er zit een gemeenschappelijkheid in de doelgroep van Octrooicentrum Nederland en NEN. Het technisch innovatieve mkb is onze grootste doelgroep. We willen samen kennis verspreiden en voorlichten. We kunnen ook naar elkaar doorverwijzen. Een voorbeeld hiervan waren de persoonlijke beschermingsmiddelen ter bescherming van COVID-19. We konden veel kennis en advies geven, maar verwezen gemakkelijk door naar NEN waar de normen voor persoonlijke beschermingsmiddelen beschikbaar zijn. Dat is zó belangrijk voor de klant. Op die manier kunnen we het mkb samen op weg helpen bij de marktintroductie van producten waarvoor bepaalde normen belangrijk zijn en waarin octrooirechtelijk beschermde kennis wordt gebruikt. Normen en octrooien zijn niet echt onderwerpen waar mensen het eerst aan denken, maar het zijn wel noodzakelijke instrumenten om een plek op de markt te vinden. Daarbij kunnen Octrooicentrum Nederland en NEN elkaar goed informeren over het signaleren van de behoefte van de klant. Daar kunnen we dan beiden op inspelen. En zo als het ware één loket vormen.

'Het mkb is met zijn innovators de motor van onze economie. Zij zorgen voor innovatie- en concurrentiekracht die Nederland als kenniseconomie zo hard nodig heeft op de wereldmarkt.'

Derk-Jan de Groot, directeur Octrooicentrum Nederland

Vorig jaar heeft Octrooicentrum Nederland zitting genomen in de jury van de NENnovation Awards. Ook dit jaar gaat Octrooicentrum Nederland de inzendingen beoordelen. Wat was voor Octrooicentrum Nederland de reden om aan dit programma deel te nemen? En waarom is het zo belangrijk dat innovators in het zonnetje worden gezet?

Beide organisaties moeten goed zichtbaar zijn voor de klant. Op het moment dat er contact met ons is, worden we enorm gewaardeerd. Maar er is nog een wereld te winnen als het gaat om zichtbaarheid en vindbaarheid. We zoeken de relevante momenten op om daar aanwezig te zijn. Het participeren in de jury is een kans voor ons! Mensen kunnen zich identificeren met de mooie praktijkcases en zien de goede voorbeelden. Dat genereert heel veel positieve aandacht voor de winnaars alsook voor NEN en ook voor Octrooicentrum Nederland. Het geeft een enorme impuls in de relevante kringen. Bovendien is het mkb met zijn innovators de motor van onze economie. Zij zorgen voor innovatie- en concurrentiekracht die Nederland als kenniseconomie zo hard nodig heeft op de wereldmarkt.

Dit jaar staat World Standards Day in het teken van de digitale transformatie. Kunt u iets zeggen over de uitdagingen waar Octrooicentrum Nederland op dit vlak tegenaan loopt? Hoe vertaalt Octrooicentrum Nederland de verregaande digitalisering in de processen en dienstverlening?

Misschien niet allereerst op nationaal niveau, maar in de bredere internationale context. Er worden steeds meer octrooien aangevraagd op de nieuwere gebieden van digitale technologie, zeker op Europees niveau, bij het Europees Octrooibureau. Octrooicentrum Nederland staat echter het dichtst bij de klant en is zo beter gepositioneerd om de klant voorlichting te geven over belangrijke digitale innovaties. In onze octrooivoorlichting werken we met brochures en met workshops in de regio om ondernemers te helpen bij het nadenken over het beschermen van digitale innovaties.

Wat betreft onze eigen digitalisering liepen we als Octrooicentrum Nederland eigenlijk altijd wel voorop. In 2013 zijn we voortrekker geweest om (samen met onze Belgische en Luxemburgse collega’s) onze octrooiprocessen verder te digitaliseren. Inmiddels is meer dan 90 % van de processen digitaal ingericht, dankzij het Benelux Patent Platform. Onze klanten (die voor een belangrijk deel ook uit buitenslands zijn) kunnen via de MyPage module geheel digitaal (end-to-end) zaken met ons doen.

Meer weten over Octrooicentrum Nederland of over octrooien? Neem contact op met de medewerkers van de Publieksvoorlichting van Octrooicentrum Nederland: 088 - 042 66 60 of met Marc van Steenoven, NEN, marc.vansteenoven@nen.nloctrooicentrum@rvo.nl.