Industriële, flexibele en demontabele bruggen dragen bij aan maatschappelijke doelen

Gebaseerd op artikel van auteurs: Alexander Bletsis (provincie Noord-Holland), Wouter de Vries (Witteveen+Bos), Jacques Montijn (NEN)

Nederland staat voor een grote opgave op het gebied van vervanging en renovatie van bruggen en sluizen. Een groot deel van de infrastructuur in Nederland is in de jaren ‘60 en ‘70 ontworpen en gerealiseerd. Maar deze bruggen voldoen niet meer aan de huidige eisen. Dit komt mede door veranderde omgevingsfactoren zoals het type en de hoeveelheid verkeer. Daarnaast is er ook veel meer oog voor duurzaamheid. De bruggenbouwers van Nederland staan dus voor de uitdaging om èn een grote hoeveelheid werk in korte tijd te verrichten en een basis te leggen voor een duurzame toekomst.

Het principe van IFD (Industrieel, Flexibel en Demontabel) is omarmd als een sterk middel om beide uitdagingen met beide handen vast te pakken. Door toepassing van een zogenoemde NTA (Nationale Technische Afspraak) zijn in relatief korte tijd concrete afspraken gemaakt om IFD-principes toe te passen bij beweegbare bruggen in NTA 8086. Deze NTA wordt inmiddels al bij de vervanging en renovatie van de Cruquiusbrug toegepast en biedt een basis om door te ontwikkelen.

Duurzaamheid en IFD

In 2017 is de Bouwagenda opgesteld. Daarin zijn ambities uitgesproken voor het toekomstbestendig maken van civiele kunstwerken in Nederland. Deze heeft men ingevuld door nieuwe samenwerkingsvormen en schaalbare Innovaties. IFD staat voor Industrieel, Flexibel en Demontabel ontwerpen en bouwen. Dat betekent dat een bouwwerk wordt opgebouwd uit gestandaardiseerde bouwstenen. Deze bouwstenen zijn fabrieksmatig geproduceerd, passen precies in elkaar, kunnen snel aangebracht en gedemonteerd worden én zijn geschikt voor hergebruik. Uiteraard met behoud van de unieke verschijningsvormen die passen bij de locatie en functionaliteit van de bruggen. Door het definiëren en standaardiseren van elementen van kunstwerken (met name de raakvlakken tussen deze elementen) kunnen we kunstwerken circulair ontwerpen en tegelijkertijd goedkoper, sneller én efficiënter produceren, bouwen en onderhouden. Daarnaast heeft de omgeving hier veel minder last van.

Het initiatief 'IFD in de GWW' ontstond op de Bouwcampus ondersteund door vertegenwoordigers uit de gehele GWW-sector (Grond, Weg en Waterbouw). Het Economisch Instituut voor de Bouw (EIB) toont met het rapport ‘Bouwstenen voor beweegbare bruggen’ de economische haalbaarheid aan. Dit leidde tot de start van de ontwikkeling van een NTA voor beweegbare bruggen.

NTA 8086

Een NTA is een manier om (technische) afspraken op een efficiënte en snelle manier vast te leggen. Verschillende partijen komen bij elkaar en maken afspraken die worden vastgelegd in een technisch document. Voor het toepassen van IFD bij beweegbare bruggen, is de NTA 8086 ontstaan. Met een doorlooptijd van één jaar is de eerste versie van NTA 8086 gepubliceerd in 2019. In een relatief korte tijd is veel kennis uitgewisseld door vakgenoten in een ‘co-creatie’ van deelnemers uit de aannemerij, van opdrachtgevers en ingenieursbureaus.

In 2020 is na een korte doorlooptijd de tweede versie gepubliceerd, waarin een verdiepingsslag is aangebracht ten opzichte van de eerste versie. Momenteel wordt gewerkt aan NTA 8085 voor IFD bouwen voor vaste bruggen, waarvan publicatie wordt verwacht in het derde kwartaal van 2021.

Eerste concrete ervaringen

NTA 8086 is in december 2018 toegepast in het referentieontwerp van de Cruquiusbrug voor de provincie Noord-Holland. Het IFD ontwerpen van de brug draagt ook bij aan circulair bouwen, een van de duurzame ambities in dit project. IFD bouwen vormt een concrete oplossing om hergebruik mogelijk te maken in de toekomst. Dit project bestaat uit het vervangen van een brug en het renoveren van een brug. Toepassing van IFD in ontwerp en bouw en te combineren met een materialenpaspoort zorgt ervoor dat over circa dertig jaar het hoogwaardig hergebruik van onderdelen beter mogelijk is dan we op dit moment waar kunnen maken.

Raakvlakken met andere initiatieven en kansen

Streven is dat IFD in de GWW wordt ingebed in andere initiatieven op het gebied van duurzaamheid (CB 23, het criculaire viaduct) waardoor de mogelijkheden en het draagvlak worden vergroot. NTA 8086 erg concreet en direct toepasbaar voor ontwerpers.

De overtuiging van de initiatiefnemers is om daadwerkelijk een bijdrage te leveren aan de doelstellingen van de Bouwagenda en de doelstellingen op het gebied van circulariteit. Daarnaast moet er een fundamentele verandering plaatsvinden van de manier waarop de GWW-sector civiele kunstwerken ontwerpt, bouwt en beheert. NTA 8086 en NTA 8085 zijn op hun beurt weer bouwstenen die daaraan bijdragen.

De kennis die in dit project is opgedaan, moet ook worden vastgelegd en is het waard om verder verspreid te worden. De Provincie Noord-Holland gaat samen met andere hoofdrolspelers webinars en symposia organiseren om de boodschap en kennis over te dragen. De kennis wordt online vastgelegd op de website ifdindegww.nl. Om continuïteit en het draagvlak te borgen, wordt ‘IFD in de GWW’ ondergebracht als onderdeel van het platform bruggen en wordt de verbinding gezocht met andere organisaties zoals platform WoW en het Bouw Techniek Innovatie Centrum. Om ook het onderwijs hierbij te betrekken werkt NEN samen met Witteveen+Bos en Westenberg aan een gastcollege IFD bouwen voor civiele techniekstudenten en een projectopdracht. Alleen een andere werkwijze levert daadwerkelijk andere resultaten op. Dat is wat de branche nodig heeft.

IFD en onderwijs

Het onderwerp IFD heeft de afgelopen jaren een vlucht genomen. Dat is ook te zien aan het aantal betrokken partijen en het enthousiasme bij deze stakeholders om een bijdrage te leveren.

Dankzij enkele van deze stakeholders, Witteveen+Bos en Westenberg, Is IFD Bouwen nu ook geland in het onderwijs. Voor tweedejaars HBO-studenten Civiele techniek is een complete onderwijsmodule ontwikkeld. Onlangs hebben vier HBO-instellingen enthousiast gereageerd en zijn van plan om later dit studiejaar ruimte in te bouwen voor gastcolleges en te kijken hoe de onderwijsmodule vanaf september onderdeel kan worden van het curriculum. Dit zorgt ervoor dat opdrachtgevers invulling kunnen geven aan hun circulaire ambitie, kosten kunnen besparen en de hinder bij onderhoud kunnen beperken. Daarnaast is het van groot belang voor stakeholders omdat zij én hun toekomstige werknemers (en huidige stagiairs en afstudeerders) bekend zijn en voorop lopen met IFD. Ook interesse in IFD in het curriculum? Stuur een e-mail naar Arnoud Muizer, onderwijs@nen.nl.

Meer informatie

In april is het de maand van de IFD! Kijk voor meer informatie op de website van Platform WOW. Voor meer informatie over de ontwikkelingen binnen NEN, neem contact op met Jacques Montijn, e-mail ifd@nen.nl